روغن ترانسفورماتور عمدتاً از روغن عایق معدنی، محصول تقطیر نفت، مشتق می شود که اجزای اصلی آن آلکان ها، سیکلوآلکان ها، هیدروکربن های اشباع شده و هیدروکربن های غیراشباع معطر است.
ویژگی های روغن ترانسفورماتور خوب:
روغن ترانسفورماتور خوب باید مایعی تمیز و شفاف، عاری از هرگونه رسوب، ناخالصی های مکانیکی، مواد معلق یا مواد پنبه مانند باشد.
اگر روغن آلوده و اکسید شود و رزین تولید کند و رسوب کند، کیفیت روغن ترانسفورماتور بدتر می شود. رنگ به تدریج از قرمز روشن به قهوه ای تیره تغییر می کند. در موارد خرابی ترانسفورماتور، رنگ روغن نیز ممکن است تغییر کند. به طور کلی، اگر روغن ترانسفورماتور قهوه ای روشن باشد، دیگر نباید از آن استفاده کرد. علاوه بر این، روغن ترانسفورماتور ممکن است کدر یا شیری، تیره یا سیاه به نظر برسد. روغن کدر یا شیری رنگ نشان دهنده وجود رطوبت است، روغن تیره نشان دهنده پیری عایق و روغن سیاه شده با بوی سوخته نشان دهنده ایرادات داخلی ترانسفورماتور است.
وظایف کلیدی روغن ترانسفورماتور:
عملکرد عایق: روغن ترانسفورماتور قدرت عایق بسیار بالاتری نسبت به هوا دارد. هنگامی که مواد عایق در روغن غوطه ور می شوند، استحکام عایق آنها افزایش می یابد و از رطوبت محافظت می شوند.
عملکرد خنک کننده: روغن ترانسفورماتور گرمای ویژه بالایی دارد و معمولاً به عنوان خنک کننده استفاده می شود. گرمای تولید شده در حین کار ترانسفورماتور باعث انبساط و بالا رفتن روغن در نزدیکی هسته و سیم پیچ ها می شود. از طریق جابجایی روغن، گرما به رادیاتورها منتقل شده و از بین می رود و عملکرد طبیعی ترانسفورماتور را تضمین می کند.
عملکرد خاموش کردن قوس: در کلیدهای مدار روغن و تعویض بار روی بار ترانسفورماتورها، هنگامی که کنتاکت ها سوئیچ می شوند، قوس الکتریکی ایجاد می شود. روغن ترانسفورماتور رسانایی حرارتی خوبی دارد و تحت دمای بالای قوس، می تواند به مقادیر زیادی گاز تجزیه شود. این باعث ایجاد فشار بالا می شود و قابلیت خاموش کردن قوس را بهبود می بخشد و به سرعت قوس را خاموش می کند.
الزامات عملکرد روغن ترانسفورماتور:
تراکم:باید تا حد امکان پایین باشد تا ته نشین شدن آب و ناخالصی ها در روغن تسهیل شود.
ویسکوزیته:ویسکوزیته باید متوسط باشد - خیلی زیاد می تواند مانع همرفت و خنک شدن شود، در حالی که خیلی کم می تواند نقطه اشتعال را کاهش دهد.
نقطه اشتعال:نقطه اشتعال باید تا حد امکان بالا باشد، معمولاً کمتر از 135 درجه نیست.
نقطه ریزش:نقطه ریزش باید تا حد امکان پایین باشد.
محتوای ناخالصی: محتوای اسیدها، قلیاها، گوگرد، خاکستر و سایر ناخالصی ها باید به حداقل برسد تا از خوردگی مواد عایق، سیم ها و مخازن روغن جلوگیری شود.
سطح اکسیداسیون:سطح اکسیداسیون نباید خیلی زیاد باشد. اکسیداسیون معمولاً با مقدار اسید نشان داده می شود، که مقدار هیدروکسید پتاسیم (بر حسب میلی گرم) مورد نیاز برای خنثی کردن اسیدهای آزاد در 1 گرم روغن را اندازه گیری می کند.
ثبات:پایداری روغن نباید خیلی کم باشد. پایداری معمولاً با مقدار رسوب حاصل از آزمایشات ارزش اسیدی اندازه گیری می شود که نشان دهنده مقاومت روغن در برابر پیری است.
فیلتراسیون روغن ترانسفورماتور:
فیلتراسیون برای حذف رطوبت و ناخالصی ها از روغن، بهبود استحکام دی الکتریک آن، محافظت از عایق کاغذ در داخل و افزایش خواص فیزیکی و شیمیایی آن تا حد معینی عمل می کند.
به طور خلاصه، روغن ترانسفورماتور جزء مهم ترانسفورماتور است و کیفیت و کمیت آن به طور مستقیم بر عملکرد ترانسفورماتور تأثیر می گذارد. بنابراین مراقبت و نگهداری مناسب از روغن ترانسفورماتور برای عملکرد کارآمد و طول عمر ترانسفورماتور ضروری است.